Zapalenie najądrza – objawy, które mężczyźni często ignorują

Ból moszny rzadko trafia do szybkiej diagnostyki, ponieważ część mężczyzn czeka, aż minie samoistnie, część przypisuje go urazowi lub wysiłkowi fizycznemu, a część wstydzi się o tym mówić. Tymczasem zapalenie najądrza to stan, który nieleczony lub leczony zbyt późno prowadzi do poważnych powikłań, w tym do trwałego uszkodzenia narządu i zaburzenia płodności. Rozpoznanie zazwyczaj nie sprawia trudności, a terapia wykazuje wysoką skuteczność. Im wcześniej zostanie wdrożona, tym mniejsze ryzyko następstw. Problem polega na tym, że pacjenci zbyt rzadko i zbyt późno zgłaszają się z objawami, które powinny skłonić ich do działania.

Czym jest najądrze i dlaczego jego zapalenie jest groźne?

Najądrze to przewód ułożony wzdłuż tylnej powierzchni jądra, w którym dojrzewają i przez który przesuwają się plemniki po opuszczeniu jądra. Narząd ten odpowiada za prawidłowy transport i dojrzewanie nasienia. Stan zapalny najądrza, wywołany zazwyczaj przez bakterie, zaburza jego funkcję i może prowadzić do zwłóknienia, niedrożności lub zaniku, co bezpośrednio przekłada się na jakość nasienia i płodność, szczególnie przy zapaleniu obustronnym.

Zapalenie najądrza dotyczy mężczyzn w każdym wieku, ale występują dwa szczyty zachorowań. U mężczyzn poniżej 35. roku życia główną przyczynę stanowią zakażenia przenoszone drogą płciową, przede wszystkim Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae. U mężczyzn starszych częściej są to bakterie wywołujące zakażenia układu moczowego, takie jak Escherichia coli, co wiąże się zazwyczaj z przerostem gruczołu krokowego utrudniającym odpływ moczu.

Objawy, które powinny skłonić do wizyty

Zapalenie najądrza zazwyczaj zaczyna się jednostronnym bólem moszny, który narasta w ciągu kilku dni. Na początku bywa tępy i niezbyt nasilony, co sprawia, że mężczyźni go bagatelizują. Z czasem ból się nasila, pojawia się obrzęk i zaczerwienienie skóry moszny po zajętej stronie, a najądrze staje się wyraźnie tkliwe przy dotyku i powiększone. Objawom tym może towarzyszyć gorączka, ogólne złe samopoczucie, pieczenie podczas oddawania moczu lub wyciek z cewki moczowej sugerujący zakażenie przenoszone drogą płciową.

Każdy ostry, jednostronny ból moszny wymaga pilnej oceny urologicznej. Wynika to z konieczności wykluczenia skrętu jądra w diagnostyce różnicowej – stanu bezpośredniego zagrożenia wymagającego operacji w ciągu kilku godzin od wystąpienia objawów. Skręt jądra i zapalenie najądrza dają podobne objawy początkowe, a odróżnić je można wyłącznie na podstawie badania fizykalnego i USG.

Jak wygląda diagnostyka?

Podstawą rozpoznania zapalenia najądrza jest badanie fizykalne przeprowadzone przez urologa. Charakterystyczne cechy to bolesne, powiększone najądrze przy zachowanym prawidłowym ułożeniu jądra, co pozwala odróżnić zapalenie od skrętu. USG jądra i najądrza z oceną dopplerowską pozwala potwierdzić diagnozę, ocenić nasilenie stanu zapalnego i wykluczyć skręt oraz inne zmiany, w tym ropień.

Badania laboratoryjne obejmują morfologię z rozmazem, OB, CRP oraz badanie ogólne moczu z posiewem. U mężczyzn aktywnych seksualnie poniżej 35. roku życia standardem jest wymaz z cewki moczowej lub badanie pierwszej porcji moczu w kierunku Chlamydia trachomatis i rzeżączki metodą PCR. Wynik tego badania decyduje o wyborze antybiotyku i o konieczności leczenia partnerki seksualnej.

Leczenie i powrót do zdrowia

Leczenie zapalenia najądrza opiera się na antybiotykoterapii dobranej do prawdopodobnego lub potwierdzonego czynnika wywołującego. Przy podejrzeniu zakażenia chlamydiowego stosuje się doksycyklinę lub azytromycynę, przy zakażeniu pałeczkami jelitowymi – fluorochinolony lub cefalosporyny. Terapia trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni i musi zostać przeprowadzona do końca, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej.

Uzupełnieniem antybiotykoterapii są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, uniesienie moszny, ograniczenie aktywności fizycznej i unikanie długotrwałego siedzenia lub wysiłku nasilającego ból. Przy zakażeniu przenoszonym drogą płciową leczenia wymaga też partnerka seksualna, niezależnie od występowania objawów.

Kontrolna wizyta urologiczna po zakończeniu leczenia pozwala potwierdzić ustąpienie zapalenia i ocenić, czy nie doszło do powikłań. Zapalenie najądrza, które nie odpowiada na leczenie lub nawraca, wymaga pogłębionej diagnostyki w kierunku przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego, niedrożności dróg moczowych lub zakażenia opornym patogenem. W Centrum Medycznym Veritamed konsultacja urologiczna i badanie USG moszny są dostępne ambulatoryjnie, co pozwala sprawnie ocenić objawy i wdrożyć odpowiednie leczenie.