Przysadka mózgowa jest niewielkim gruczołem dokrewnym zlokalizowanym u podstawy mózgu. Mimo niewielkich rozmiarów odgrywa istotną rolę w regulacji gospodarki hormonalnej organizmu. Wydzielane przez nią hormony wpływają między innymi na funkcjonowanie tarczycy, nadnerczy i gonad, wzrastanie, laktację oraz gospodarkę wodną.
Choroby przysadki mogą prowadzić zarówno do nadmiernego wydzielania określonych hormonów, jak i ich niedoboru. Do zaburzeń związanych z przysadką należą między innymi gruczolaki przysadki, hiperprolaktynemia, akromegalia, choroba Cushinga oraz niedoczynność przysadki. Nie każda zmiana wykryta w obrębie przysadki jest jednak aktywna hormonalnie.
Jakie objawy mogą powodować choroby przysadki?
Objawy zależą od tego, którego hormonu dotyczy zaburzenie. U kobiet mogą występować między innymi nieregularne miesiączki, brak miesiączki, zaburzenia płodności lub wydzielanie mleka z piersi niezwiązane z karmieniem. U mężczyzn możliwe są zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji i obniżenie stężenia testosteronu.
Inne objawy mogą obejmować niewyjaśnione zmiany masy ciała, osłabienie, zaburzenia gospodarki wodnej czy zmiany wyglądu i budowy ciała. Większe zmiany w okolicy przysadki mogą powodować bóle głowy lub zaburzenia widzenia. Są to jednak objawy nieswoiste i ich występowanie nie oznacza automatycznie choroby przysadki.
Jak diagnozuje się choroby przysadki?
Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu, badania lekarskiego i odpowiednio dobranych badań hormonalnych. Zakres oznaczeń zależy od podejrzewanego zaburzenia. Endokrynolog może oceniać między innymi prolaktynę, hormony regulujące funkcjonowanie tarczycy i gonad oraz hormony związane z czynnością nadnerczy.
W niektórych sytuacjach pojedyncze oznaczenie hormonu nie wystarcza i konieczne są dodatkowe badania dynamiczne. Jeśli wyniki badań lub objawy wskazują na możliwość choroby przysadki, diagnostyka może zostać rozszerzona o badania obrazowe, przede wszystkim rezonans magnetyczny okolicy przysadki.
Jak przygotować się do konsultacji endokrynologicznej?
Na konsultację warto zabrać dotychczasowe wyniki badań hormonalnych, opisy wcześniejszych badań obrazowych oraz pozostałą dokumentację medyczną. Należy również przygotować listę przyjmowanych leków i suplementów, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na wyniki badań hormonalnych.
Warto poinformować lekarza o zmianach masy ciała, zaburzeniach miesiączkowania, problemach z libido lub płodnością, bólach głowy, zaburzeniach widzenia oraz innych nowych dolegliwościach. Nie ma potrzeby wykonywania na własną rękę szerokiego „panelu przysadkowego” przed pierwszą konsultacją – zakres diagnostyki najlepiej dobrać do konkretnych objawów.
Leczenie chorób przysadki
Leczenie zależy od rodzaju zaburzenia. W niektórych chorobach podstawą jest farmakoterapia, podczas gdy inne mogą wymagać leczenia operacyjnego lub dodatkowego postępowania specjalistycznego. W przypadku niedoboru hormonów konieczne może być zastosowanie odpowiednio dobranej terapii zastępczej.
Pacjenci z rozpoznaną chorobą przysadki często wymagają długoterminowej kontroli endokrynologicznej i okresowego wykonywania badań hormonalnych, a w wybranych przypadkach także kontrolnych badań obrazowych.
Umów się na konsultację endokrynologiczną w Centrum Medycznym Veritamed w Warszawie, jeśli wyniki badań lub występujące objawy mogą wskazywać na zaburzenia funkcjonowania przysadki.